بر اساس نظر سازمان امور مالیاتی کشور، عدم ارائه اظهارنامه مالیاتی، حساب سود و زیان یک شرکت و ترازنامه برای ۳ سال متوالی، نشاندهنده فرار مالیاتی است؛ اما گاهی اوقات افراد بی آنکه بدانند با اقدامات قانونی و غیر قانونی از پرداخت مالیات فرار میکنند. از آنجایی که پرداخت مالیات بر اساس قانون مالیات مستقیم برعهده تمامی کسب و کارها و افراد شاغل حقیقی میباشد، هر گونه اقدامی که منجر به عدم پرداخت مالیات شود، فرار از پرداخت نامیده خواهد شد. مجازاتی نیز برای این اقدام وجود دارد که مودیان مالیاتی قطعا با آن مواجه خواهند شد.
آنچه در این صفحه میخوانید
- فرار مالیاتی یعنی چه؟
- چه عواملی باعث فرار مالیاتی شدهاند؟
- فرار مالیاتی ارزش افزوده
- جرایم و مجازات فرار مالیاتی اشخاص حقوقی
- مجازات فرار مالیاتی اشخاص حقیقی
- آیا فرار مالیاتی حرام است؟
- جرایم مربوط به عدم پرداخت مالیات
- پرداخت مالیات به صورت علی الراس
- جریمه و حبس قانونی
- محرومیت از معافیت مالیاتی
- ممنوع الخروج شدن
- باطل شدن اسناد صوری
فرار مالیاتی یعنی چه؟
هر گونه تلاش عمدی و غیر قانونی برای پرداخت نکردن مالیات و یا پرداخت آن با مبلغ کمتر، فرار مالیاتی نام دارد. ارائه اطلاعات نادرست و پنهان کردن کلیه درآمدها و اموال میتواند مصداق بارز فرار از پرداخت مالیات باشد. مطابق با ماده ۱۹۹ و ۲۰۰ قانون مالیات مستقیم، کلیه افرادی که از پرداخت مالیات فرار کردهاند، باید ۲۰ درصد از مالیات پرداخت نشده را به همراه مبلغ اصلی به سازمان ارائه کنند. علاوه بر این، جرایم دیگری نیز برای مودیان مالیاتی در نظر گرفته میشوند که میتوانند در نهایت به ضرر فرد متخطی باشند.
چه عواملی باعث فرار مالیاتی شدهاند؟
دلایل زیادی باعث شدهاند تا مشکل فرار مالیاتی روز به روز در کشور ایران افزایش پیدا کند. عدم وجود قوانین کارآمد در حوزه دریافت مالیات از شهروندان و مودیان مالیاتی و همچنین امکان گزارش دهی غیر اصولی باعث شده تا روز به روز به شمار این موضوع افزوده شود و درآمد دولت نیز از مالیات کاهش پیدا کند. از جمله مهمترین دلایلی که باعث فرار از پرداخت مالیات شدهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ضعیف بودن ضمانتهای اجرایی قوانین مالیاتی
- وجود معافیتهای مالیاتی بی شمار
- پیچیدگی و ابهام در قوانین مالیاتی
- ضعف سیاستهای مالیاتی
- عدم مبادله کامل اطلاعات و نبود سیستمهای نظارتی
- عدم وجود فرهنگ برای پرداخت مالیاتی
- عدم توجه به حذف منابع انسانی
- عدم وجود پاداش یا تنبیه و جرایم مناسب در قوانین برای این موضوع
- آگاهی نداشتن مودیان از حقوق خود و جرایم فرار از مالیات
فرار مالیاتی ارزش افزوده
مالیات بر ارزش افزوده به عنوان مالیاتی شناخته میشود که تمامی عرضه کنندگان کالا و خدمات باید علاوه بر بهای کالا و خدمت عرضه شده، به صورت درصدی از بهای فروش کالا یا خدمات، مبلغی را به عنوان مالیات به سازمان امور مالیاتی کشور واریز کنند. فرار مالیاتی ارزش افزوده معمولا به ندرت اتفاق میافتد. چون فاکتورها و اسناد فروش و خدمات ارائه شده مشخص است. با این حال در صورت عدم پرداخت مالیات به صورت دورهای یا فصلی، فرار مالیاتی ارزش افزوده اتفاق افتاده و جرایم آن نیز مشابه با جرایم سایر فرارهای مالیاتی هستند.
مقاله پیشنهادی: مراحل تشکیل پرونده مالیاتی و جرایم عدم تشکیل آن
جرایم و مجازات فرار مالیاتی اشخاص حقوقی
اشخاص حقوقی و کسب و کارها در صورت ارائه اسناد نادرست و یا عدم تنظیم صورتهای مالی به صورت صحیح، از پرداخت مالیات با مبلغ صحیح فرار میکنند. مطابق با قانون مالیاتی، دور زدن مالیات و فرار از پرداخت مالیات برای اشخاص حقوقی مجازات مختلفی را به همراه دارد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- جرایم نقدی: پرداخت جریمه نقدی بین ۲۰ تا ۸۰ میلیون ریال برای هر نوع تخلف
- ممنوعیت از فعالیت شرکت: ممنوع الکار شدن شرکت به مدت ۶ ماه تا ۲ سال
- حبس تعزیری: در نظر گرفتن حبس تعزیری از ۶ ماه تا ۲ سال برای افراد تخطیکار
- محرومیت از فعالیت اقتصادی: ممنوعیت از فعالیتهای اقتصادی تا ۲ سال برای افراد خاطی
- انتشار حکم در رسانهها: انتشار حکمهای صادر شده در دادگاه در رسانههای ملی و روزنامههای کثیر الانتشار
مجازات فرار مالیاتی اشخاص حقیقی
اگر صاحبان مشاغل کوچک و اشخاص حقیقی، از پرداخت مالیاتی خودداری کنند مطابق با قانون باید تحت مجازات فرار مالیاتی اشخاص حقیقی قرار بگیرند. از جمله مهمترین مجازات فرار از پرداخت مالیات برای اشخاص حقیقی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- حبس تعزیری: ۶ ماه تا ۲ سال حبس
- شلاق: ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق
- محرومیت از حقوق اجتماعی: بین ۶ ماه تا ۲ سال
- جرایم نقدی: بین ۲ تا ۸ میلیون تومان
- انتشار حکم: احکام صادر شده از دادگاه در رسانههای ملی یا روزنامهها منتشر میشوند.
آیا فرار مالیاتی حرام است؟
بر اساس آموزههای اسلامی و روایات موجود، از آنجایی که پرداخت مالیات به عنوان منبع درآمدی برای دولت شناخته میشود و عدم پرداخت آن، تخطی از قوانین است، فرار مالیاتی حرام بوده و پول پرداخت نشده نیز به عنوان مال حرام در زندگی باقی خواهد ماند. بنابراین، افراد برای جلوگیری از ورود مال حرام به زندگی خودشان، باید مالیات تعیین شده از سوی سازمان امور مالیاتی را به صورت دقیق و مطابق با قوانین پرداخت نمایند.
جرایم مربوط به عدم پرداخت مالیات
فرار مالیاتی با عدم پرداخت مالیات در زمان مناسب مشخص میشود. بر اساس قوانین، عدم پرداخت مالیات منجر به بروز مشکلات قانونی برای کسب و کارها و اشخاص حقیقی میشود. از جمله مهمترین عواقب قانونی که برای عدم پرداخت مالیات در نظر گرفته میشود، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
پرداخت مالیات به صورت علی الراس
در صورتی که شرکتها و اشخاص حقیقی با دستکاری اسناد و مدارک، بتوانند مبلغ کمتری را برای پرداخت مالیات در نظر بگیرند، پس از آشکار شدن اسناد اشتباه موظف به پرداخت مالیات تعیین شده از سوی سازمان امور مالیاتی دارند؛ اما از آنجایی که این مالیات به صورت دقیق تعیین نشده و اسناد آن نیز وجود دارند، مالیات به صورت علی الراس محاسبه میشود و مبلغ آن به مراتب بیشتر از مالیات تعیین شده به صورت قانونی خواهد بود. بنابراین، لازم است که برای جلوگیری از افزایش هزینههای مالیاتی، همان مالیات قانونی که بر اساس اسناد واقعی تعیین میشوند را پرداخت نمود.
جریمه و حبس قانونی
در صورتی که افراد به صورت مستقیم از پرداخت مالیات خودداری کردهاند و یا با روشهای غیر قانونی فرار مالیاتی انجام دادهاند، نیاز به پرداخت جریمه دارند. ضمن اینکه حبس قانونی نیز ممکن است برای آنها لحاظ شود. این افراد لزوما مودی مالیاتی نیستند و ممکن است جریمه برای افرادی لحاظ شود که در فرار از پرداخت مالیات دست داشتهاند.
محرومیت از معافیت مالیاتی
یکی از جرایم فرار مالیاتی این است که دیگر افراد قادر به دریافت معافیتهای مالیاتی نیستند و انواع بخشودگی که برای اشخاص حقیقی و حقوقی در نظر گرفته میشوند، برای آن دسته از افرادی که این کار را انجام دادهاند، در نظر گرفته نمیشوند. این موضوع نه تنها برای شرکتها، بلکه برای اشخاص حقیقی که مودی مالیاتی هستند نیز صدق میکند.
ممنوع الخروج شدن
بر اساس ماده ۲۰۲ قانون مالیات مستقیم، در صورتی که افراد بدهکار مالیاتی باشند، مجاز به خروج از کشور نیستند. سازمان امور مالیاتی میتواند مطابق با قوانین، از خروج بدهکاران مالیاتی، مدیران حقوقی و مشمولان مالیاتی جلوگیری کند. در صورتی که یک شرکت بدهکار مالیاتی باشد، سازمان میتواند همه هیئت مدیره را نیز ممنوع الخروج کند.
مقاله پیشنهادی: مالیات مقطوع چیست و چگونه محاسبه و پرداخت میشود؟ + مشمولین
باطل شدن اسناد صوری
در صورتی که نقل و انتقالهای صوری به حساب اعضای خانواده از جمله خواهر، برادر، همسر، پدر، مادر و فرزند و … انجام شده باشد، مطابق با قانون سازمان امور مالیاتی میتواند نقل و انتقال انجام شده را باطل اعلام کند. این موضوع باعث باطل شدن کلیه اسناد خواهد شد.
محاسب گران فرتاک؛ همراه شما برای جلوگیری از فرار مالیاتی
برخی از صاحبان کارها و کسب و کارها بدون اینکه بدانند با فرار مالیاتی مواجه میشوند. تنظیم اسناد حسابداری به صورت صحیح و با در نظر گرفتن قوانین مالیاتی کشور، مهمترین گام برای جلوگیری از جرایم مربوط به فرار در حوزه مالیات است. شرکت محاسب گران فرتاک با سالها تجربه و تخصص خود در حوزه خدمات حسابداری مالیاتی، امکان تنظیم ترازنامه و اظهارنامه را مطابق با قوانین فراهم میکند.
بدون دیدگاه