هر یک از مشاغل در جهان دارای یک سری اصول و رویههایی هستند که باید حتما به آنها برای انجام امور پایبند بود. حسابداری نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در هر قدم از آن از جمله تنظیم صورتهای مالی، ترازنامه، اظهارنامه، محاسبه سود و زیان و موارد دیگر باید حتما به یک سری اصول و قواعد پایبند بود. این اصول و قواعد با نام استانداردهای حسابداری شناخته میشوند که برای هر یک از حسابداران فعال در شرکتها لازم الاجرا هستند. در حال حاضر، استانداردهای حسابداری در کشور ایران شامل 43 مورد هستند که هر یک از آنها از زمان مشخصی روی کار آمدهاند و اجرای آنها ضروری است. در این مقاله ضمن معرفی این استانداردها، در مورد مفاهیم و لزوم اجرای آنها بیشتر صحبت میکنیم.
آنچه در این صفحه میخوانید
استانداردهای حسابداری چیست؟
به منظور انجام امور حسابداری باید از روشها و اصول خاصی پیروی کرد که هر یک از حسابداران باید روی آنها مسلط باشند تا بتوانند امور مالی شرکتها و سازمانها را به درستی انجام دهند. این اصول و روشهای خاص با نام «استانداردهای حسابداری» شناخته میشوند که هر یک از آنها مانند یک نقشه راه برای دستیابی به محاسبات مختلف در امور حسابداری در نظر گرفته میشوند. تسلط روی این استانداردها نه تنها برای حسابداران سنتی، بلکه برای حسابداران جدید که از نرم افزار حسابداری سپیدار استفاده میکنند نیز ضروری است. هر داده مالی که توسط حسابداران تنظیم و بررسی میشود، باید بر اساس استانداردهای تعیین شده برای امور حسابداری باشد.
تاریخچه استانداردها در حسابداری
با وجود اینکه همه کسب و کارها از قدیم از حسابداری برای محاسبه سود و زیان و سایر موارد بهره میگرفتند، اما در نظر گرفتن این استانداردها در ایران به سال 1371 باز میگردد. در سال 1371 برای اولین بار یک کمیته از سوی سازمان حسابرسی با نام تدوین استانداردها در نظر گرفته شد. مهمترین وظیفه این کمیته، در نظر گرفتن استانداردهای حسابرسی ملی برای کشور و نظم دادن به امور مالی هر یک از حسابداران است. در همان سالهای اولیه و به محض روی کار آمدن این کمیته، 22 استاندارد برای حسابداران ایجاد شد و با پیشرفت تکنولوژی و روی کار آمدن ابهامات بیشتر، به شمار استانداردها افزوده شد که تا به امروز در سال 1404 شاهد 43 استاندارد حسابداری هستیم. این قوانین مشخص و واضح مانند یک نقشه راه برای حسابداران جهت انجام امور حسابداری شناخته میشوند.
مقاله پیشنهادی: آشنایی با اصطلاحات حسابداری: ۳۱ اصطلاح حسابداری مهم
هدف از روی کار آمدن استانداردهای حسابداری چیست؟
استانداردهای حسابداری ملی نقش حیاتی را در دستیابی به سبک حسابداری دقیق مالی و مالیاتی فراهم میکنند. وجود این استانداردها نه تنها میتواند به یکپارچه سازی امور کمک کند، بلکه در نظر گرفتن آنها کاملا الزامی است. از جمله مهمترین اهداف روی کار آمدن استانداردها میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- کاهش خطاهای انسانی: خطاهای انسانی با وجود استانداردها به حداقل میرسند.
- یکپارچه سازی امور مالی: کلیه امور مالی در شرکتها و سازمانهای مختلف به صورت یکپارچه تنظیم میشوند تا دیگر نگرانی از بابت تناقضها وجود نداشته باشد.
- ارائه اطلاعات جامع: استانداردها و اصول حسابداری میتوانند برای محاسبات اطلاعات جامع عالی به نظر برسند. آنها دادههای مالی را به صورت یکپارچه تنظیم میکنند.
- ایجاد معیار مشخص برای تدوین نرم افزارها: نرم افزار حسابداری خدماتی، تولیدی، بازرگانی و هر نرم افزار دیگر بر اساس این استانداردها تدوین میشوند.
مزایای بهره گیری از استانداردها در فرآیند حسابداری
بهره گیری از استانداردها مفید نیست، بلکه الزامی است. با این حال شاید بعضی از حسابداران درکی از اینکه باید حتما از این استانداردها بهره بگیرند تا بتوانند محاسبات دقیقی داشته باشند، ندارند. بهره گیری از این استانداردها در فرآیند حسابداری مزایای زیادی دارد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- تاییدیه در فرآیند حسابرسی: کلیه صورتهای مالی، گزارشها، اظهارنامهها و موارد دیگر بر اساس استانداردهای حسابداری ملی بررسی میشوند. اگر حسابدار یک شرکت بتواند این استانداردها را رعایت کند، گزارشها تایید میشوند. در غیر این صورت گزارشها به تایید سازمان مالیاتی نخواهند رسید.
- کاهش هزینهها: در صورتی که وجود مشکل در صورتهای مالی و مالیاتی و عدم رعایت استانداردها محرز شود، باید هزینهای جهت دریافت خدمات حسابرسی در نظر گرفته شود. به غیر از اتلاف زمان، باید هزینه زیادی در قبال فرآیند حسابرسی در نظر گرفته شود. ولی اگر استانداردها از همان زمان اول رعایت شوند، میتوان شاهد کاهش هزینههای حسابرسی نیز بود.
- محاسبات دقیق سود و زیان: برای کسب و کارهای کوچک تا متوسط تسلط روی استانداردها میتواند به محاسبات دقیق سود و زیان کمک کند. عملکرد هر یک از رقبا و کسانی که در مسیر شغلی شما قرار دارند نیازمند بررسی این استانداردهاست تا متوجه شوید که شرکت شما در چه وضعیتی قرار دارد.
- برنامه ریزی و پیشبینی: استانداردها به شما این امکان را میدهند تا برنامه ریزی و پیش بینی دقیقی برای امور مالی و مالیاتی خود داشته باشید. به دلیل اینکه تمام آنها بر اساس قوانین حسابداری ایران تنظیم شدهاند، برای برنامه ریزی دقیق و اصولی ضروری هستند.
مقاله پیشنهادی: ۳ تا از پرکاربردترین نرم افزار حسابداری در ایران + ویژگی ها
انواع استانداردهای حسابداری ایرانی
تا سال 1404، در مجموع 43 استاندارد حسابداری برای ایرانیان در نظر گرفته شدهاند. هر یک از این استانداردها در سالهای مختلف تدوین، تصویب و لازم الاجرا شدهاند و برخی نیز تجدید نظر میشوند. از جمله انواع مهمترین استانداردهای حسابداری ملی میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
| شماره استاندارد حسابداری | موضوع استاندارد |
| شماره 1 | ارائه صورتهای مالی (تجدیدنظر شده 1397) |
| شماره 2 | صورت جریانهای نقدی (تجدیدنظر شده 1397) |
| شماره 3 | درآمد عملیاتی |
| شماره 4 | ذخایر، بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی (تجدیدنظر شده 1384) |
| شماره 5 | رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه (تجدیدنظر شده 1384) |
| شماره 6 | گزارش عملکرد مالی |
| شماره 7 | حذف شد |
| شماره 8 | حسابداری موجودی مواد و کالا |
| شماره 9 | حسابداری پیمانهای بلندمدت |
| شماره 10 | حسابداری کمکهای بلاعوض دولت |
| شماره 11 | داراییهای ثابت مشهود (تجدیدنظر شده 1386 و اصلاحشده بر اساس استانداردهای حسابداری جدید تا مهر 1398) |
| شماره 12 | افشای اطلاعات اشخاص وابسته (تجدیدنظر شده 1386) |
| شماره 13 | حسابداری مخارج تأمین مالی |
| شماره 14 | نحوه ارائه داراییهای جاری و بدهیهای جاری |
| شماره 15 | حسابداری سرمایهگذاریها (اصلاحشده بر اساس استانداردهای حسابداری جدید تا مهر 1398) |
| شماره 16 | آثار تغییر در نرخ ارز (تجدیدنظر شده 1391 و اصلاحشده 1392) |
| شماره 17 | داراییهای نامشهود (تجدیدنظر شده 1386 و اصلاحشده بر اساس استانداردهای حسابداری جدید تا مهر 1398) |
| شماره 18 | صورتهای مالی جداگانه (تجدیدنظر شده ۱۳۹۸) |
| شماره 19 | ترکیبهای تجاری (تجدیدنظر شده ۱۳۸۴) |
| شماره 20 | سرمایهگذاری در واحدهای تجاری وابسته و مشارکتهای خاص (تجدیدنظر شده ۱۳۹۸) |
| شماره 21 | حسابداری اجارهها (اصلاحشده بر اساس استانداردهای حسابداری جدید تا مهر ۱۳۸۹) |
| شماره 22 | گزارشگری مالی میاندورهای (اصلاحشده بر اساس استانداردهای جدید تا مهر ۱۳۸۹) |
| شماره 23 | حسابداری مشارکتهای خاص (اصلاحشده بر اساس استانداردهای حسابداری جدید تا مهر ۱۳۸۹) |
| شماره 24 | گزارشگری مالی واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهرهبرداری |
| شماره 25 | گزارشگری برحسب قسمتهای مختلف |
| شماره 26 | فعالیتهای کشاورزی |
| شماره 27 | طرحهای مزایای بازنشستگی |
| شماره 28 | فعالیتهای بیمه عمومی |
| شماره 29 | فعالیتهای ساخت املاک (اصلاحشده بر اساس استانداردهای حسابداری جدید تا مهر ۱۳۸۹) |
| شماره 30 | سود هر سهم |
| شماره 31 | داراییهای غیر جاری نگهداری شده برای فروش و عملیات متوقفشده |
| شماره 32 | کاهش ارزش داراییها |
| شماره 33 | مزایای بازنشستگی کارکنان |
| شماره 34 | رویههای حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات |
| شماره 35 | مالیات بر درآمد |
| شماره 36 | ابزارهای مالی؛ ارائه |
| شماره 37 | ابزارهای مالی؛ افشا |
| شماره 38 | ترکیبهای تجاری (مصوب ۱۳۹۸) |
| شماره 39 | صورتهای مالی تلفیقی (مصوب ۱۳۹۸) |
| شماره 40 | مشارکتها (مصوب ۱۳۹۸) |
| شماره 41 | افشای منافع در واحدهای تجاری دیگر (مصوب ۱۳۹۸) |
| شماره 42 | اندازهگیری ارزش منصفانه |
| شماره 43 | درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان (لازم الاجرا از 1 فروردین ماه 1404) |
محاسب گران فرتاک؛ پیشرو در زمینه اجرای استانداردهای حسابداری
به منظور اجرای استانداردهای حسابداری به صورت کاملا تخصصی و با بهره گیری از دانش علمی باید از افراد متخصص در این حوزه کمک بگیرید. مجموعه محاسب گران فرتاک با سالها تجربه و تخصص و بهره گیری از تیم باتجربه، به شما امکان دریافت خدمات حسابداری مالی و مالیاتی و محاسبات دقیق در این زمینه را بر اساس استانداردهای در نظر گرفته شده توسط مراجع ذی ربط میدهد.
بدون دیدگاه