آموزش صورت وضعیت پیمانکاری: انواع، کسورات و ثبت در سپیدار

صورت وضعیت پیمانکاری، برگه یا صورتحساب رسمی و معتبری است که پیمانکار در فواصل زمانی مشخص تنظیم می‌کند تا حجم عملیات اجراشده، خدمات ارائه شده و مصالح را همراه با هزینه آن‌ها به کارفرما گزارش دهد. هدف اصلی از ارائه صورت وضعیت، آگاه ‌سازی کارفرما از میزان هزینه‌ها، شفاف‌ سازی روند پیشرفت پروژه و تامین نقدینگی مورد نیاز پیمانکار برای ادامه کار است. در ادامه مقاله قصد داریم بیشتر در مورد صورت وضعیت پیمانکاری، نحوه ثبت در نرم افزار حسابداری و انواع آن با شما صحبت کنیم.

صورت وضعیت پیمانکاری چیست؟

در پروژه‌های عمرانی، ساختمانی و صنعتی، اجرای کار ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان می‌برد. در چنین شرایطی منطقی نیست که پیمانکار تمام هزینه‌ها را از جیب خود پرداخت کند و در پایان پروژه با کارفرما تسویه حساب کند؛ از سوی دیگر کارفرما نیز نیازمند نظارت دقیق بر نحوه صرف هزینه‌هاست. اینجاست که “صورت وضعیت پیمانکاری” به عنوان یک سند مالی و فنی رسمی وارد عمل می‌شود.

طبق ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان، پیمانکار موظف است در انتهای هر ماه شمسی، بر اساس صورت ‌جلسات کارکرد و حجم واقعی کارهای انجام ‌شده، صورت وضعیت مربوطه را آماده کرده و به مهندس مشاور تسلیم کند. صورت وضعیت پس از ارزیابی فنی مهندس مشاور و تایید کارفرما، مبنای پرداخت پول به پیمانکار قرار می‌گیرد.

انواع صورت وضعیت پیمانکاری

صورت وضعیت پیمانکاری را می‌توان به دو گروه زیر تقسیم بندی کرد:

صورت وضعیت موقت پیمانکاری

صورت وضعیت موقت، گزارشی است که پیمانکار در طول اجرای پروژه و به صورت دوره‌ای ارائه می‌کند. این نوع صورت وضعیت معمولا برای دریافت پرداخت‌های مرحله‌ای استفاده می‌شود. در پروژه‌های طولانی، پیمانکار نمی‌تواند تا پایان پروژه منتظر دریافت کل مبلغ قرارداد بماند. بنابراین با ارائه صورت وضعیت‌های موقت، هزینه فعالیت‌های انجام‌شده را دریافت می‌کند.

ویژگی‌های مهم

• ارائه در دوره‌های زمانی مشخص
• امکان اصلاح در مراحل بعدی
• بررسی توسط دستگاه نظارت
• مبنای پرداخت‌های مرحله‌ای

صورت وضعیت قطعی پیمانکاری

صورت وضعیت قطعی پس از پایان عملیات پروژه تهیه می‌شود و یک جمع بندی نهایی از کلیه فعالیت‌ها، هزینه‌ها، پرداخت‌ها و اصلاحات انجام شده است. در این مرحله، مقادیر کار انجام ‌شده به صورت نهایی بررسی شده و مبلغ نهایی قرارداد مشخص می‌شود.

ویژگی‌های مهم

• پایان‌ دادن به فرآیند مالی پروژه
• شامل اصلاحات صورت وضعیت‌های قبلی
• مبنای تسویه نهایی پیمانکار و کارفرما

راهنمای ثبت صورت وضعیت پیمانکاری

صورت وضعیت پیمانکاری جزو خدماتی است که حسابداری مالی در یک شرکت انجام می‌دهد. به‌منظور ثبت صورت وضعیت پیمانکاری باید کسوراتی بابت بیمه، پیش‌پرداخت، مالیات و حسن انجام کار محاسبه شده و از مبلغ ناخالص کارکرد کسر گردد تا مبلغ خالص قابل پرداخت بدست بیاید:

• کسر بابت بیمه: کسر بابت بیمه بستگی به عمرانی، غیر عمرانی، مکانیکی و … بودن نوع قرارداد دارد؛ برای مثال در طرح‌های عمرانی نرخ بیمه ۶.۶ درصد است در حالی که در طرح‌های غیرعمرانی بر اساس بدون مصالح یا با مصالح بودن، نرخ‌های ۷.۸ درصد یا ۱۵.۴ درصد اعمال می‌شود.
• اقساط پیش پرداخت: نحوه کسر اقساط پیش‌ پرداخت به قرارداد و توافقاتی که در آن انجام شده بستگی دارد؛ اما معمولا به صورت تناسبی از صورت وضعیت‌های موقت کسر می‌شود.
• مالیات علی ‌الحساب: طبق قوانین درصدی بابت علی ‌الحساب مالیات از صورت وضعیت کسر نخواهد شد اما این نرخ در گذشته ۵ درصد بود و سپس به ۳ درصد کاهش یافت.
• سپرده حسن انجام کار: از هر صورت وضعیت ارسالی ۱۰ درصد بابت حسن انجام کار کسر خواهد شد که بخشی از آن در تحویل موقت و مابقی پس از تحویل قطعی آزادسازی می‌شود.

نمونه فرم خام صورت وضعیت پیمانکاری

فرم خام صورت وضعیت پیمانکاری شامل اطلاعات اصلی قرارداد، جزئیات عملیات انجام‌شده، میزان کارکرد، مبالغ مالی و کسورات قانونی است. این فرم به‌ عنوان یک سند رسمی، میزان پیشرفت پروژه و مبلغ قابل پرداخت به پیمانکار را مشخص می‌کند و در دوره‌های مشخص توسط کارفرما بررسی می‌شود. جدول زیر یک نمونه ساده این فرم را نشان می‌دهد:

صورت وضعیت پیمانکاری در سپیدار چگونه است؟

محاسبه دستی صورت وضعیت‌ها به دلیل حجم بالای اعداد، ضرایب فهرست بها و قوانین کسورات، با ریسک خطای انسانی بسیار بالایی همراه است. استفاده از نرم ‌افزار حسابداری پیمانکاری سپیدار این فرایند را به صورت هوشمند و خودکار مدیریت می‌کند. به طوری که می‌توان از آن برای کاربردهای زیر استفاده کرد:

• تعریف دقیق پیمان: ثبت اولیه قرارداد، نرخ کسورات بیمه و جدول استهلاک پیش‌ پرداخت در ماژول پیمانکاری انجام می‌شود.
• محاسبه تجمعی خودکار: با ورود مقادیر جدید، نرم افزار به صورت اتوماتیک صورت وضعیت‌های قبلی را کسر کرده و عملکرد واقعی این دوره را محاسبه می‌کند.
• اعمال خودکار کسورات: ۱۰ درصد حسن انجام کار و پیش ‌پرداخت بدون نیاز به محاسبات دستی در نرم افزار کسر می‌شود.
• صدور اتوماتیک سند حسابداری: بلافاصله پس از تایید صورت وضعیت، سند مالی مربوطه در سیستم حسابداری کل و معین سپیدار صادر می‌گردد.

جمع بندی

صورت وضعیت پیمانکاری یکی از مهم‌ترین اسناد مالی در پروژه‌های عمرانی و اجرایی است که میزان کار انجام‌شده، هزینه‌های پروژه و مبلغ قابل پرداخت به پیمانکار را مشخص می‌کند. تنظیم دقیق این سند، محاسبه صحیح کسورات مانند بیمه، پیش پرداخت و سپرده حسن انجام کار و ثبت اصولی آن نقش بسیار مهمی در پیشگیری از مشکلات مالی در حوزه پیمانکاری دارد.