معافیت مالیاتی چیست؟ | مشمولان آن + قانون جدید (۱۴۰۴) 🆓

با وجود اینکه مالیات مستقیم و غیرمستقیم به‌عنوان یکی از منابع اصلی درآمد دولت محسوب می‌شود، باز هم برای حمایت و تشویق مودیان مالیاتی، یک سری معافیت‌های مالیاتی از سوی سازمان امور مالیاتی کشور در نظر گرفته شده است. معافیت مالیاتی در شرایط خاص به برخی مشاغل و کسب‌وکارها اعطا می‌شود و این امکان را به آن‌ها می‌دهد که تمام یا بخشی از مالیات خود را پرداخت نکنند. هدف اصلی از تعیین معافیت مالیاتی، سیاست‌های حمایتی دولت برای رسیدن به اهداف خاص اقتصادی است.

معافیت مالیاتی چیست؟

معافیت مالیاتی، قانونی است که مطابق با آن برخی افراد و کسب‌وکارها می‌توانند در معاملات، درآمد و فعالیت‌های اقتصادی خود از پرداخت بخشی یا تمام مالیات معاف شوند. معافیت‌های مالیاتی یکی از مهم‌ترین سیاست‌های حمایتی دولت برای کسب‌وکارهای خاص است و می‌تواند به نفع مودیان مالیاتی باشد. اگرچه قوانین و انواع معافیت‌های مالیاتی متفاوت هستند، اما وجه اشتراک تمامی آن‌ها کاهش تعهد مودی در پرداخت مالیات است. معافیت‌های مالیاتی می‌تواند شامل طیف وسیعی از مالیات‌ها شود، از جمله مالیات بر حقوق، مالیات بر بیمه عمر، مالیات بر درآمدهای کشاورزی و سایر درآمدها، و شرایط برخورداری از آن‌ها در قوانین و مقررات مشخص شده است.

شرط برخورداری از معافیت مالیاتی

در قوانین مالیاتی ایران، معافیت مالیاتی شرایط خاصی دارد که فقط در صورت برخورداری از آن‌ها مودی می‌تواند از تسهیلات معافیت استفاده کند. به‌همین ‌دلیل، آگاهی از این شرایط برای فعالان اقتصادی ضروری است:

• تسلیم اظهارنامه در مهلت مقرر: یکی از مهم‌ترین شروط بهره‌مندی از معافیت این است که اظهارنامه مالیاتی در بازه زمانی تعیین‌شده توسط سازمان امور مالیاتی ارسال شود. برای اشخاص حقوقی، این مهلت معمولاً تا چهارمین ماه پس از پایان سال مالی است. اگر اظهارنامه به‌موقع تسلیم نشود، مودی نه‌تنها معافیت را از دست می‌دهد بلکه ممکن است مشمول جریمه عدم ارسال اظهارنامه و فرا مالیاتی نیز شود.
• ارائه اطلاعات دقیق در اظهارنامه: مودی باید تمامی اجزای اظهارنامه را با صداقت و دقت پر کند، از جمله درآمدها، هزینه‌ها، حساب سود و زیان و ترازنامه. ارائه اطلاعات اشتباه یا ناقص می‌تواند مانع بهره‌مندی از معافیت شود.
• پرداخت مالیات‌های پیشین در مهلت قانونی: اگر مودی در دوره‌های قبل ملزم به پرداخت مالیات بوده است، باید مالیات مربوطه را در زمان مقرر پرداخت کند. وجود بدهی مالیاتی یا جرایم معوق، ممکن است باعث شود معافیت مالیاتی به وی تعلق نگیرد.
• شفافیت فعالیت اقتصادی: یکی از الزامات قانونی معافیت در قانون مالیات‌های مستقیم اخیر، داشتن فعالیت اقتصادی شفاف است؛ یعنی مودی باید نتایج مالی خود را به‌صورت قانونی و واضح ارائه دهد تا بتواند از معافیت بهره‌مند شود.

قانون جدید معافیت مالیاتی برای کسب و کارهای کوچک

حمایت از کسب و کارهای کوچک و کم درآمد، همواره یکی از اولویت‌های دولت بوده است. مطابق با ماده ۱۴ مکرر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، یک قانون جدید برای معافیت مالیاتی کسب و کارهای کوچک در نظر گرفته شده است. بر اساس این قانون، مودیان دارای کسب و کار کوچک در صورت داشتن شرایط زیر در گروه معافیت‌های مالیاتی قرار می‌گیرند و حتی با وجود الزام به ارسال اظهارنامه، نیازی به پرداخت مالیات ندارند.

• درآمد فروش به ازای هر مودی در سال ۱۴۰۲ کمتر از ۱۸ میلیارد تومان باشد.
• درآمد فروش به ازای هر مودی در سال ۱۴۰۳ کمتر از ۴ میلیارد تومان باشد.
• مجموع فروش کالا و خدمات ارائه شده کمتر از مبلغ ۴ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ باشد.

در صورت داشتن ۳ شرط فوق، نیاز‌ی به پرداخت مالیات برای این مشاغل نیست و همچنین صورت حساب‌های الکترونیکی در سامانه مودیان طی سال جاری نیز ارسال نمی‌شود. با این حال همین گروه مشاغل موظف هستند که نسبت به نصب و استفاده از دستگاه کارتخوان مطابق با قانون اقدام کنند تا بعدا مشمول مشوق‌های مالیاتی شوند.

انواع معافیت در قانون معافیت مالیاتی

معافیت مالیاتی برای طیف وسیعی از کسب و کارها و با اهداف مختلف تعیین می‌شود. در مجموع کسب و کارهای خاص در مناطق کمتر توسعه یافته و یا کسب و کارهایی که نیاز به حمایت تولید دارند، بیشتر از این تسهیلات بهره مند می‌شوند. از جمله مهم‌ترین انواع معافیت‌های مالیاتی عبارتند از:

معافیت‌های مناطق کمتر توسعه یافته

واحدهای تولیدی، خدماتی، بیمارستان‌ها، هتل‌ها و مراکز اقامتی گردشگری در مناطق کمتر توسعه یافته می‌توانند از معافیت مالیاتی بهره‌مند شوند. مدت زمان معافیت در این مناطق تا ۱۰ سال است، در حالی که در مناطق توسعه یافته این زمان حداکثر ۵ سال است. همچنین، اگر کارگاه‌های تولیدی بیش از ۵۰ نفر پرسنل داشته باشند و تعداد نیروی کار نسبت به سال گذشته حداقل ۵۰ درصد افزایش یافته باشد، مشمول معافیت مالیاتی اشخاص حقیقی خواهند شد. این معافیت شامل واحدهای صنعتی واقع در شهرک‌های صنعتی و مناطق ویژه نیز می‌شود.

معافیت فعالیت‌های کشاورزی، دامداری و شیلات

درآمد حاصل از فعالیت‌های کشاورزی، دامپروری، پرورش ماهی و زنبور عسل، صیادی، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغداری و نخیلات به‌طور کامل از مالیات معاف است. هدف این معافیت، حمایت از تولید مواد غذایی و تقویت اقتصاد روستایی است.

معافیت تعاونی‌ها و فعالیت‌های روستایی و عشایری

تمامی درآمدهای تعاونی‌های روستایی، عشایری، کشاورزی، صیادان، کارگری، کارمندی، دانشجویان و دانش‌آموزان و اتحادیه‌های مرتبط، از مالیات معاف هستند. این حمایت باعث تشویق فعالیت اقتصادی و سرمایه‌گذاری در مناطق روستایی و کمتر توسعه یافته می‌شود.

معافیت مراکز آموزشی، تربیتی و ورزشی

درآمد مراکز آموزشی، تربیتی و ورزشی و همچنین اماکن نگهداری از معلولین ذهنی و حرکتی مشمول معافیت مالیاتی هستند. این شامل دانشگاه‌ها، آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای دارای مجوز، مهدکودک‌ها و مراکز آموزش غیرانتفاعی در مناطق کمتر توسعه یافته می‌شود.

معافیت بیمه عمر و هزینه‌های درمانی

پرداخت حق بیمه عمر و هزینه‌های درمانی مودی و افراد تحت تکفل (همسر، اولاد، والدین، برادر و خواهر) از درآمد مشمول مالیات کسر می‌شود. این معافیت شامل هزینه‌های مراقبت از بیماران صعب‌العلاج و معلولان نیز می‌شود.

معافیت واحدهای صنعتی و تولیدی

کارخانه‌های تولیدی مستقر در محدوده آبریز تهران و سایر شهرها می‌توانند با رعایت شرایط خاص، از معافیت مالیاتی بر درآمد برخوردار شوند. مدت زمان معافیت بین ۱ تا ۱۰ سال متغیر است و در مناطق کمتر توسعه یافته و شهرک‌های صنعتی این مدت می‌تواند بیشتر باشد.

معافیت اماکن زیارتی و مذهبی

اماکن زیارتی و مذهبی، بقاع متبرکه، سازمان هلال احمر، مدارس علوم اسلامی و نهادهای وقف، از پرداخت مالیات معاف هستند، مشروط به اینکه درآمدهای دریافتی در مسیرهای مشخص شده و برای اهداف فرهنگی، علمی، آموزشی، بهداشتی و کمک به مستضعفان صرف شود.

معافیت اجاره املاک

درآمد حاصل از اجاره املاک تا سقف مشخص سالانه (۵۰ میلیون تومان) از مالیات معاف است. اگر این درآمد بیش از سقف باشد، مشمول مالیات خواهد شد.

معافیت فعالیت‌های پژوهشی، علمی و فرهنگی

درآمد حاصل از فعالیت‌های تحقیقاتی، پژوهشی، آموزشی، هنری، مطبوعاتی و انتشاراتی که دارای مجوز از مراجع ذی‌صلاح هستند، به مدت مشخصی از پرداخت مالیات معاف می‌شوند.

معافیت شرکت‌های دانش‌بنیان و نوپا

شرکت‌های نوپا و دانش‌بنیان فعال در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، با رعایت شرایط خاص، از معافیت مالیاتی بهره‌مند می‌شوند. این معافیت برای تشویق نوآوری و توسعه فناوری اعمال شده است.

معافیت‌های مالیاتی بر اساس درآمد و حقوق

حقوق و دستمزد کارکنان تا سقف مشخص ماهانه و سالانه، درآمدهای حاصل از بیمه و هزینه‌های درمانی و حقوق کارکنان شاغل در مناطق کمتر توسعه یافته، از مالیات معاف هستند.

معافیت صادرات و تجارت

درآمد حاصل از صادرات کالاها و خدمات غیرنفتی، ترانزیت کالا و فعالیت‌های اقتصادی در مناطق آزاد، مشمول معافیت مالیاتی با نرخ صفر می‌شود تا صادرات غیرنفتی و تجارت خارجی تشویق گردد.

معافیت صنایع خاص

صنایع دستی، فرش دستباف، شرکت‌های تعاونی و اتحادیه‌ها، و واحدهای تولیدی و معدنی دارای پروانه بهره‌برداری، از معافیت مالیاتی برخوردارند. هدف از این معافیت‌ها حمایت از تولید داخلی، حفظ میراث فرهنگی و تشویق سرمایه‌گذاری است.

معافیت مالیاتی دائمی چه تفاوتی با سایر معافیت‌ها دارد؟

معافیت مالیاتی دائمی یکی از انواع معافیت‌های مالیاتی است که به گروه مشخصی از مودیان تعلق می‌گیرد و این افراد برای همیشه از پرداخت مالیات معاف هستند. برخلاف سایر معافیت‌های مالیاتی اشخاص حقوقی که نیاز به ارائه اظهارنامه و تمدید دوره‌ای دارند، در معافیت مالیاتی دائمی نیازی به ارسال اظهارنامه به سازمان امور مالیاتی نیست و این وضعیت به‌صورت مستمر برقرار است.

جمع‌بندی

معافیت مالیاتی، یکی از تسهیلاتی است که سازمان امور مالیاتی برای حمایت از مودیان و کسب‌وکارها در نظر گرفته است. شرط برخورداری از این معافیت‌ها، ارائه اظهارنامه شفاف و کامل به سازمان امور مالیاتی در مهلت مقرر می‌باشد؛ در غیر این صورت، امکان بهره‌مندی از این تسهیلات عملاً وجود نخواهد داشت. گروه محاسب گران فرتاک با ارائه خدمات حسابداری مالیاتی و مشاوره مالیاتی، می‌تواند شما را در استفاده بهینه از معافیت‌های مالیاتی همراهی کند.