در قانون کشور ایران، مالیاتها به دو دسته مالیات مستقیم و مالیات غیر مستقیم تقسیمبندی میشوند. مالیات مستقیم که با نام مالیات بر درآمد و عملکرد نیز شناخته میشود، در واقع نوعی مالیات است که از اشخاص حقیقی و حقوقی به صورت مستقیم و بدون هیچ واسطهای دریافت میشود؛ اما مالیات غیر مستقیم، مالیاتی است که روی کالاها و خدمات اعمال میشود و به صورت غیر مستقیم از مردم یا کسب و کارها دریافت خواهد شد. اینکه چه کسانی مشمول مالیات مستقیم هستند، در قانون مالیات مستقیم ذکر شده است و میتوان با دریافت مشاوره مالیاتی نیز متوجه شد که شما جزء افراد مشمول این مالیات هستید یا خیر.
آنچه در این صفحه میخوانید
- قانون مالیات مستقیم چیست؟
- انواع مالیاتهای مستقیم در قانون
- مالیات مستقیم چه تفاوتی با مالیات غیر مستقیم دارد؟
- قانون مالیات مستقیم چند ماده دارد؟
- باب اول: اشخاص مشمول مالیات قانون مالیاتهای مستقیم
- باب دوم: مالیات بر دارایی قانون مالیاتهای مستقیم
- باب سوم: مالیات بر درآمد قانون مالیاتهای مستقیم
- باب چهارم: مقررات متفرقه قانون مالیاتهای مستقیم
- بابت پنجم: سازمان تشخیص و مراجع مالیاتی قانون مالیاتهای مستقیم
- سوالات متداول
قانون مالیات مستقیم چیست؟
قانون مالیات مستقیم به کلیه بابها، مادهها و تبصرههایی اشاره دارد که برای مالیات مستقیم یا مالیات بر درآمد در نظر گرفته شدهاند. این نوع مالیات، بر اساس داراییهای یک شخص یا شرکت تعیین میشود و میتواند به صورت مستقیم از داراییها و درامدهای افراد گرفته شود. مالیات مستقیم بدون هیچ واسطهای از سوی سازمانها، موسسات و افراد پرداخت میشوند و معمولا از حقوق و درآمد این گروه از افراد کسر خواهند شد. اینکه چه افرادی مشمول این مالیات هستند و چگونه باید آن را پرداخت کنند، در قانون مالیات مستقیم توضیح داده شدهاند.
از آنجایی که مالیات مستقیم در واقع ضریبی از میزان درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی است، بر اساس تواناییهای او تعیین میشود و میتواند روی یکسان سازی درآمدها و شرایط مالی هر یک از افراد تاثیرگذار باشد. این نوع درآمد دولت میتواند بر اساس درآمدها و شرایط مردم تغییر کند و همواره ثابت نیست.
مقاله پیشنهادی: مالیات حقوق چیست و به چه کسانی تعلق می گیرد؟ + جدول محاسبه
انواع مالیاتهای مستقیم در قانون
قانوان مالیات مستقیم دارای مالیاتهای مختلفی است که همگی از اشخاص و شرکتها به صورت مستقیم دریافت میشوند. اولین قدم برای دریافت اطلاعات دقیق در مورد قانون مالیات مستقیم، شناخت این مالیاتها است که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
- مالیات بر درآمد املاک
- مالیات بردرآمد حقوق
- مالیات بردرآمد مشاغل
- مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی
- مالیات بردرآمد اتفاقی
- مالیات بر دارایی
کلیه افرادی که دارای درآمدها و شرایط ذکر شده هستند طبق قانون مالیات مستقیم موظفاند که مالیات را به صورت مستقیم به سازمان امور مالیاتی پرداخت نمایند. در غیر این صورت مشمول پرداخت جرایم مالیاتی میشوند.
مالیات مستقیم چه تفاوتی با مالیات غیر مستقیم دارد؟
مالیات مستقیم و غیر مستقیم، هر دو باب مهمی از قوانین سازمان امور مالیاتی کشور هستند؛ اما با مفاهیم و جزئیات متفاوت در نظر گرفته شدهاند. مالیات غیر مستقیم که با نام مالیات بر ارزش افزوده نیز شناخته میشود، مالیاتی است که روی قیمت کالا و خدمات اعمال میشود. مودیان مالیاتی در مالیاتهای غیر مستقیم مردم هستند که نیازی به ارسال اظهارنامه مالیاتی به سازمان امور مالیاتی کشور ندارند؛ اما مالیات مستقیم، مالیاتی است که به یک شخص حقوقی، حقیقی و یا شرکت تعلق میگیرد و همان شخص موظف به پرداخت آن میباشد.
| ویژگی | مالیات مستقیم | مالیات غیرمستقیم |
| موضوع مالیات | درآمد اشخاص، سود شرکتها، املاک، حقوق کارکنان. | کالا و خدمات مانند فروش محصولات، خدمات، سوخت، واردات و مالیات بر ارزش افزوده. |
| مسئول پرداخت | مودی یا صاحب درآمد و دارایی | مصرفکننده نهایی، ولی پرداخت اولیه توسط فروشنده انجام میشود. |
| نحوه پرداخت | بهصورت مستقیم به سازمان مالیاتی و معمولا از طریق اظهارنامه یا کسر از حقوق/ سود پرداخت میشود. | در قیمت کالا یا خدمات لحاظ میشود و فروشنده آن را به دولت واریز میکند. |
| زمان پرداخت | معمولا سالانه یا فصلی بسته به نوع مالیات. | همزمان با خرید کالا یا دریافت خدمات پرداخت میشود و به دولت منتقل میگردد. |
| شفافیت و قابل مشاهده بودن | کاملا شفاف و قابل ردیابی توسط مودی. | غیرمستقیم و ممکن است در قیمت کالا یا خدمات پنهان باشد. |
قانون مالیات مستقیم چند ماده دارد؟
قانون مالیات مستقیم که از سوی سازمان امور مالیاتی کشور تدوین شدهاند، دارای ۵ باب بوده که هر کدام از مادههای مختلفی تشکیل شدهاند. در مجموع این قانون دارای ۲۸۲ ماده میباشد که ۲ ماده مربوط به باب اول، ۴۹ ماده مربوط به باب دوم، ۸۰ ماده مربوط به باب سوم، ۸۷ ماده مربوط به باب چهارم و ۶۴ ماده مربوط به باب پنجم است. برای نظم بهتر و درک قوانین به صورت سادهتر، بابهای قوانین مالیات مستقیم را توضیح میدهیم.
باب اول: اشخاص مشمول مالیات قانون مالیاتهای مستقیم
در اولین باب قانون مالیات مستقیم، اشخاص مشمول این نوع مالیات معرفی شدهاند. این باب دارای دو ماده است که شامل:
ماده ۱: اشخاص مشمول پرداخت مالیات
- تمامی مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران مطابق با قوانین باب دوم
- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهای دریافت شده در داخل و خارج از ایران
- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهای دریافت شده در داخل ایران
ماده ۲: اشخاص غیر مشمول از پرداخت مالیات مستقیم
- وزارتخانهها و موسسات دولتی
- دستگاههایی که بودجه آنها توسط دولت تامین میشود.
- شهرداریها و دهیاریها
باب دوم: مالیات بر دارایی قانون مالیاتهای مستقیم
باب دوم قانون مالیات مستقیم دارای چند فصل و ۴۹ ماده میباشد که شامل:
- فصل اول: مالیات سالیانه مربوط به املاک (مواد قانونی ۳ تا ۹)
- فصل دوم: مواد قانونی ۱۰ و ۱۱
- فصل سوم: مالیات بر اراضی بایر (مواد قانونی ۱۲ تا ۱۶)
- فصل چهارم: مالیات بر ارث (مواد قانونی ۱۷ تا ۴۳)
- فصل پنجم: مالیات حق تمبر (مواد قانونی ۴۴ تا ۵۱)
باب سوم: مالیات بر درآمد قانون مالیاتهای مستقیم
مادههای مربوط به مالیات بر درآمد که در گروه مالیاتهای مستقیم قرار میگیرند، در باب سوم قرار گرفتهاند که دارای ۷ فصل و در مجموع ۸۰ ماده هستند.
- فصل اول: مالیات بر درآمد املاک (مواد قانونی ۵۲ تا ۸۰)
- فصل دوم: مالیات بر درآمد کشاورزی (ماده قانونی ۸۱)
- فصل سوم: مواد قانونی ۸۲ تا ۹۲
- فصل چهارم: مالیات بر درآمد مشاغل (مواد قانونی ۹۳ الی ۱۰۴)
- فصل پنجم: مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی (مواد قانونی ۱۰۵ تا ۱۱۸)
- فصل ششم: مالیات درآمد اتفاقی (مواد قانونی ۱۱۹ تا ۱۲۸)
- فصل هفتم: مالیات بر درآمد ناشی از منابع مختلف (مواد قانونی ۱۲۹ تا ۱۳۱)
باب چهارم: مقررات متفرقه قانون مالیاتهای مستقیم
باب چهارم از قانون مالیات مستقیم مربوط به قوانین و مقررات متفرقه است که برای این قانون وضع شده و خود دارای ۹ فصل و ۸۷ ماده میباشد. از جمله فصلهای این قانون:
- فصل اول: معافیتهای مالیات مستقیم (مواد قانونی ۱۳۲ تا ۱۴۶)
- فصل دوم: هزینههای قابل قبول و استهلاک (مواد قانونی ۱۴۷ تا ۱۵۱)
- فصل سوم: قرائن و ضرایب مالیاتی (مواد قانونی ۱۵۲ تا ۱۵۴)
- فصل چهارم: مقررات عمومی (مواد قانونی ۱۵۵ تا ۱۷۶)
- فصل پنجم: وظایف مودیان (مواد قانونی ۱۷۷ تا ۱۸۱)
- فصل ششم: وظایف اشخاص ثالث (مواد قانونی ۱۸۲ تا ۱۸۸)
- فصل هفتم: تشویقات و جرائم مالیاتی (مواد قانونی ۱۸۹ تا ۲۰۲)
- فصل هشتم: ابلاغ (مواد قانونی ۲۰۳ تا ۲۰۹)
- فصل نهم: وصول مالیات (مواد قانونی ۲۱۰ تا ۲۱۸)
مقاله پیشنهادی: هزینه های قابل قبول مالیاتی چیست؟ + ۲۹ هزینه قابل قبول مالیاتی
بابت پنجم: سازمان تشخیص و مراجع مالیاتی قانون مالیاتهای مستقیم
آخرین باب قانون مالیاتی مستقیم مربوط به سازمان تشخیص و مراجع مالیاتی است که خود دارای ۶ فصل و ۶۴ ماده میباشد. در این باب به توضیحات سازمانهای تشخیص و مراجع مالیاتی پرداخت شده که شامل:
- فصل اول: مراجع تشخیص مالیات و وظایف و اختیارات آنها (مواد قانونی ۲۱۹ تا ۲۳۵)
- فصل دوم: ترتیب رسیدگی (مواد قانونی ۲۳۶ تا ۲۴۳)
- فصل سوم: مرجع حل اختلاف مالیاتی (مواد قانونی ۲۵۵ تا ۲۵۱)
- فصل چهارم: شورای عالی مالیاتی و وظایف و اختیارات آنها (مواد قانونی ۲۵۲ تا ۲۵۹)
- فصل پنجم: هیئت عالی انتظامی مالیاتی و وظایف و اختیارات آنها (مواد قانونی ۲۶۱ تا ۲۶۲)
- فصل ششم: دادستانی انتظامی مالیاتی و وظایف و اختیارات آنها (مواد قانونی ۲۶۳ تا ۲۸۲)
محاسب گران فرتاک؛ ارائه دهنده خدمات مشاوره تلفنی مالیات مستقیم
اگر در گروه مشمولیت قانون مالیات مستقیم قرار میگیرید و میبایست این نوع مالیات را پرداخت کنید، ولی ابهاماتی در مورد نحوه تعیین میزان مالیات و شرایط دیگر دارید، کافیست که با محاسب گران فرتاک در ارتباط باشید. کارشناسان ما ضمن انجام حسابداری مالیاتی و محاسبات تخصصی در زمینه مالیات مستقیم، بر روی تمامی مادههای این قانون مسلط هستند و میتوانند مشاوره تلفنی و تخصصی در این حوزه به شما ارائه کنند.
بدون دیدگاه