مالیات بر عایدی سرمایه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟ + جدول و انواع

تصور کنید پنج سال پیش یک سکه را با مبلغ ۳ میلیون تومان خریداری کرده‌اید و امروز قصد دارید آن را با قیمت ۳۰ میلیون تومان بفروشید. اختلاف ۲۷ میلیون تومانی بین قیمت خرید و فروش این سکه، همان سودی است که از این معامله به دست آورده‌اید. از نگاه دولت، این سود تنها متعلق به شما نیست و بخشی از آن باید به عنوان مالیات بر عایدی سرمایه به دولت پرداخت شود. به همین دلیل، مالیات بر عایدی سرمایه زمانی دریافت می‌شود که یک دارایی سرمایه‌ای با قیمتی بالاتر و همراه با سود مشخص به فروش برسد. در چنین شرایطی، بخشی از سود حاصل از فروش، به عنوان مالیات به دولت تعلق می‌گیرد.

مالیات بر عایدی سرمایه چیست؟

مالیات بر عایدی سرمایه نوعی مالیات است که بر افزایش ارزش سرمایه اعمال می‌شود و هنگام فروش دارایی‌های غیر مولد دریافت می‌گردد. این مالیات به دارایی‌هایی تعلق می‌گیرد که توسط افراد با هدف سرمایه‌گذاری خریداری شده‌اند و اکنون قرار است با قیمت بالاتری به فروش برسند. در واقع، مبنای محاسبه این مالیات، سود حاصل از فروش سرمایه است و میزان آن توسط دولت و سازمان امور مالیاتی تعیین و دریافت می‌شود.

چه افرادی مشمول پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه هستند؟

بر اساس ماده ۴ قانون مالیات‌های مستقیم، تمامی افراد غیر تجاری که اقدام به انتقال دارایی یا واگذاری حق می‌کنند، در صورتی که این دارایی‌ها را در گذشته به عنوان سرمایه‌گذاری خریداری کرده باشند، مشمول پرداخت مالیات خواهند بود. برخلاف مالیات حقوق که به صورت منظم و ماهانه از تمامی افراد حقیقی و حقوقی دریافت می‌شود، مالیات بر عایدی سرمایه فقط در زمان فروش دارایی سرمایه‌ای پرداخت می‌گردد. بنابراین، کلیه افراد حقیقی و حقوقی که دارای سرمایه‌های قابل فروش هستند، باید هنگام فروش این دارایی‌ها، آمادگی پرداخت مالیات مربوطه را داشته باشند.

جدول مالیات بر عایدی سرمایه

طبق قانون مالیات‌های مستقیم، میزان مالیات بر عایدی سرمایه بر اساس مدت زمان نگهداری آن دارایی تعیین می‌شود. به طور معمول، خودرو و ملک از رایج‌ترین انواع سرمایه‌های قابل فروش محسوب می‌شوند و نرخ مالیات آن‌ها با توجه به مدت زمان نگهداری و زمان فروش متفاوت است. در جدول مربوطه، درصد مالیات به عنوان سهمی از سود فروش خودرو و ملک نمایش داده می‌شود که این درصدها متناسب با زمان نگهداری هر یک تعیین شده‌اند.

مالیات بر عایدی سرمایه به چه دارایی‌هایی تعلق می‌گیرد؟

به طور کلی، هر دارایی که نقش سرمایه‌گذاری داشته باشد، به عنوان یکی از منابع مشمول مالیات بر عایدی سرمایه شناخته می‌شود. این دارایی‌ها می‌توانند شامل بورس، رمزارزها، مسکن، املاک، خودرو و موارد مشابه باشند که نرخ و درصد مالیات تعیین‌شده برای هر یک از آن‌ها متفاوت است. در ادامه، با انواع مالیات بر عایدی سرمایه و نحوه اعمال آن‌ها آشنا می‌شوید:

مالیات بر عایدی مسکن و املاک

این نوع مالیات به مسکن، املاک تجاری و مسکونی و همچنین سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با آن‌ها تعلق می‌گیرد. در صورتی که فاصله زمانی بین خرید و فروش یک ملک که محل سکونت اصلی فرد نیست، بیش از یک سال باشد، سود حاصل از فروش آن مشمول پرداخت مالیات خواهد شد. لازم است توجه شود که برای ملکی که فرد در آن سکونت دارد، نیازی به پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه نیست و این مالیات فقط شامل املاکی می‌شود که با هدف سرمایه‌گذاری خریداری شده‌اند.

مالیات بر عایدی خودرو

در کشور ایران، علاوه بر مالیات نقل و انتقال خودرو، مالیات بر عایدی خودرو نیز در نظر گرفته شده است. جالب است بدانید که ایران از معدود کشورهایی است که چنین مالیاتی را اعمال می‌کند، زیرا در بسیاری از کشورها، خودرو به عنوان یک کالای مصرفی شناخته می‌شود. با این حال، به دلیل شرایط تورمی موجود در کشور، برخی افراد خودرو را به عنوان یک ابزار سرمایه‌گذاری در نظر می‌گیرند. در چنین شرایطی، هنگام فروش خودرو، مبلغی به عنوان مالیات بر عایدی سرمایه باید به دولت پرداخت شود.

مالیات بر عایدی سکه، ارز، رمزارز و دلار

خرید و فروش سکه و جواهرات، ارز، دلار و رمزارزها نیز مشمول مالیات بر عایدی سرمایه می‌شوند. در حال حاضر و با توجه به نرخ تورم در کشور ایران، معاملات طلا و ارز به یکی از روش‌های رایج سرمایه‌گذاری تبدیل شده است. به منظور کاهش نوسانات و کنترل هیجان بازار، دولت تصمیم گرفته است برای این نوع معاملات نیز مالیات بر عایدی سرمایه در نظر بگیرد تا ضمن کاهش سودهای بالا، ثبات بیشتری در بازار طلا و ارز ایجاد شود.

مالیات بر عایدی سهام و بورس

سهام و بورس بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌ها در کشور ایران را تشکیل می‌دهند. به همین دلیل، دولت برای فروش سهام و اوراق بورسی نیز مالیات تعیین کرده است که باید در زمان فروش هر نوع سهم یا دارایی بورسی پرداخت شود. با این حال، انتقادهای زیادی نسبت به این نوع مالیات در کشور مطرح شده است، زیرا بسیاری از کارشناسان معتقدند اعمال آن می‌تواند باعث کاهش انگیزه افراد برای سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه شود.

آیا مالیات بر عایدی، به ضرر سرمایه هم تعلق می‌گیرد؟

اگر در یک سرمایه‌گذاری با ضرر مواجه شده باشید، همچنان موضوع مالیات بر عایدی سرمایه مطرح می‌شود، اما شرایط پرداخت آن با زمانی که سرمایه‌گذاری شما سودده است، تفاوت دارد:

• اگر در یک معامله فروش سرمایه، ۲۰۰ میلیون تومان ضرر کرده باشید و در مقابل، در یک معامله فروش دیگر ۳۰۰ میلیون تومان سود به دست آورده باشید، باید مابه‌تفاوت این دو مبلغ را مبنای محاسبه مالیات بر عایدی قرار دهید. به این معنا که فقط ۱۰۰ میلیون تومان سود خالص برای شما محاسبه می‌شود و مالیات بر عایدی سرمایه به همین میزان سود تعلق می‌گیرد.
• در صورتی که مجموع سود حاصل از معاملات کمتر از میزان ضرر ثبت‌شده باشد، عملا مالیات بر عایدی سرمایه مفهومی نخواهد داشت و در این شرایط، نیازی به پرداخت هیچ‌گونه مالیاتی از این بابت وجود ندارد.

سخن پایانی

مالیات بر عایدی سرمایه، یک نوع مالیات مستقیم است که به سود سرمایه قابل فروش تعلق می‌گیرد. شما زمانی ملزم به پرداخت این نوع مالیات هستید که اولا دارای یک سرمایه قابل فروش باشید، دوما بخواهید آن را بفروشید. در صورت ساکن بودن سرمایه، نیازی به پرداخت مالیات برای آن نیست؛ مگر اینکه در زیر گروه مالیات بر خانه‌های خالی قرار بگیرد. اگر سوالی در مورد این نوع مالیات دارید، تیم محاسب گران فرتاک آماده ارائه مشاوره مالیاتی به شما هستند. هر گونه سوال و ابهام خودتان را می‌توانید با آن‌ها در میان بگذارید.