پیچیدگیهای مالی شرکتهای تضامنی باعث شده تا حسابداری و انجام امور مالی آنها، با حساسیت بیشتری روبرو باشد. از آنجایی که مسئولیت شرکت تضامنی برای سود و زیان نامحدود است، تقسیم کردن سود و زیان در این نوع شرکتها کمی چالش برانگیز است. در همین راستا، افرادی که حسابداری شرکتهای تضامنی را انجام میدهند، باید کاملا مسلط به قوانین کشور ایران در مورد این شرکتها باشند و با نحوه ثبت رویدادهای مالی در شرکت تضامنی نیز آشنا شوند. در ادامه مقاله، قصد داریم جزئیات و نحوه حسابداری شرکت تضامنی را دقیقتر بررسی کنیم.
آنچه در این صفحه میخوانید
- شرکت تضامنی چیست؟
- نحوه حسابداری شرکتهای تضامنی
- انواع حسابها در ثبت اسناد حسابداری شرکتهای تضامنی
- حساب سرمایه شرکا
- حساب وام شرکا
- حساب برداشت شرکا
- حساب جاری شرکا
- روشهای تقسیم سود و زیان در شرکت تضامنی
- تقسیم سود و زیان بر اساس نسبت سرمایه شرکا
- تقسیم سود و زیان به نسبت ثابت بین شرکا
- تخصیص پاداش یا حقوق به برخی شرکا و تقسیم مانده به نسبت ثابت
- تخصیص بهره به سرمایه و تقسیم مانده سود به نسبت ثابت
شرکت تضامنی چیست؟
شرکت تضامنی یکی از انواع شرکتهای تجاری است که معمولا بین دو یا چند شریک با اعتماد بالا شکل میگیرد. در این نوع شرکت، مسئولیت شرکا در قبال بدهیها و تعهدات شرکت نامحدود و تضامنی است. به طوری که اگر شرکت بدهکار شود، هر یک از شرکا به تنهایی مسئول پرداخت تمامی بدهها خواهند بود؛ حتی اگر میزان بدهی بیشتر از سرمایه او در شرکت باشد. طبق قانون تجارت ایران، این نوع شرکتها باید با نام شرکت تضامنی به همراه نام حداقل یکی از شرکا ثبت شوند و کلیه خدمات حسابداری شرکتها نیز مطابق با قوانین برای آن انجام گردند.
نحوه حسابداری شرکتهای تضامنی
حسابداری شرکتهای تضامنی بر مبنای اصول عمومی حسابداری سرمایهگذاری انجام میشود، اما بهدلیل ساختار خاص این نوع شرکت، ویژگیهای متمایزی دارد. برای هر شریک یک حساب سرمایه مستقل نگهداری میشود که آورده نقدی و غیرنقدی، سهم سود و زیان و همچنین برداشتها در آن ثبت میگردد تا وضعیت خالص حقوق مالکانه هر فرد بهطور دقیق مشخص باشد.
از آنجا که شرکا دارای مسئولیت نامحدود و تضامنی هستند، ثبت سند حسابداری باید بهگونهای انجام شود که سهم هر شریک، نحوه تخصیص سود و زیان و میزان تعهدات مالی آنها کاملاً شفاف باشد. همچنین تقسیم سود و زیان بر اساس مفاد قرارداد یا شرکتنامه صورت میگیرد.
انواع حسابها در ثبت اسناد حسابداری شرکتهای تضامنی
برای ثبت اسناد حسابداری شرکت تضامنی، باید حتما انواع حسابها شناسایی و هر کدام مطابق با قوانین ثبت شوند. اصلیترین حسابی که در این شرکتها تعریف میشود، حساب سرمایه شرکاست؛ اما به غیر از آن برای شفافیت بیشتر یک سری حسابهای مالی نیز تعریف میشوند که در ادامه آنها را بررسی میکنیم.
حساب سرمایه شرکا
حساب سرمایه شرکا، یکی از مهمترین انواع حسابها محسوب میشود که دارای دو نوع سرمایه ثابت و متغیر است. در حساب سرمایه ثابت، مبلغی ثبت میشود که هیچ تغییری در آن وجود ندارد؛ اما در سرمایه متغیر، مبلغ به عنوان یک سهم از سود و زیان شرکا تعلق میگیرد و قابلیت تغییر نیز دارد. حساب سرمایه شرکا در شرکتهای تضامنی مانند یک سند حسابداری با اهمیت بالا باید ثبت شود، این در حالی است که در شرکتهای سهامی این حساسیت کمتر میباشد.
حساب وام شرکا
حساب وام شرکا یک حساب در طبقه بدهیها است. در موارد خاص این حساب میتواند در سمت مطالبات از شرکا طبقهبندی شود. بنابراین، اگر شریک به شرکت وجه نقد یا دارایی قرض دهد، این مبلغ به عنوان بدهیهای جاری و یا غیر جاری در بسته سررسید درج میشود. اگر هم شرکت به شریک وام بدهد، مبلغ مربوطه در حسابهای دریافتنی از شرکا (داراییهای جاری و غیر جاری) ثبت میشود.
حساب برداشت شرکا
حساب برداشت شرکا یک حساب موقت با ماهیت بدهکار است که برای ثبت برداشتهای نقدی یا غیرنقدی هر شریک طی دوره مالی استفاده میشود و در پایان دوره به حساب سرمایه همان شریک بسته میشود. این حساب کاهنده حقوق مالکانه است و ارتباط مستقیمی با سود تحققیافته ندارد؛ یعنی حتی اگر سود قطعی نشده باشد، برداشت ثبت میشود اما در نهایت از سرمایه یا سهم سود تسویه خواهد شد. کنترل این حساب از منظر حسابداری شرکتهای تضامنی اهمیت دارد، زیرا برداشتهای مازاد میتواند منجر به کاهش خالص سرمایه و تضعیف ساختار مالی شرکت شود.
حساب جاری شرکا
حساب جاری شرکا یک حساب تفصیلی پویا است. در این نوع حساب کلیه تعاملات مالی موقت میان هر شریک و شرکت از جمله تخصیص سود و زیان، برداشتها، وامهای کوتاهمدت و تعدیلات سرمایه ثبت میشوند. این حساب بسته به مانده خود میتواند بدهکار یا بستانکار باشد و در واقع وضعیت خالص رابطه مالی شریک با شرکت را در هر مقطع زمانی نشان میدهد. نگهداری دقیق حساب جاری برای کنترل اشخاص وابسته، شفافیت حقوق مالکانه و تسویه نهایی در زمان خروج شریک یا انحلال شرکت، از نظر حرفهای کاملاً ضروری است.
روشهای تقسیم سود و زیان در شرکت تضامنی
یکی از مباحث مهم در حسابداری شرکتهای تضامنی، تقسیم سود و زیان است که باید مطابق با ماده 112 قانون تجارت ایران انجام شود. بر اساس ماده ۱۱۲ قانون تجارت ایران دو روش کلی برای تقسیم سود و زیان در شرکتهای تضامنی وجود دارد:
- تقسیم به نسبت سرمایه: اگر قرارداد داخلی شرکا درباره نحوه تقسیم سود و زیان توافق مشخصی وجود نداشته باشد، مبنای تقسیم به نسبت سرمایه و سهمالشرکه هر شریک خواهد بود. به این معنا که زیان احتمالی نیز دقیقا به همان نسبت میان شرکا توزیع میشود.
- تقسیم بر اساس توافق: اگر شرکا در شرکتهای تضامنی، توافق نامه داخلی برای مبنای حسابداری و تقسیم سود و زیان در نظر گرفته باشند، مبنای حسابداری و تقسیم سود و زیان همان توافق خواهد بود.
بر این اساس میتوان سود و زیان در شرکتهای تضامنی را با 5 روش زیر انجام داد:
تقسیم سود و زیان بر اساس نسبت سرمایه شرکا
در این روش، حسابداران سود و زیان دقیقا متناسب با سهم سرمایه هر شریک در نظر میگیرند. به طوری که مبنای محاسبه، مانده سرمایه یا میانگین موزون سرمایه در طول دوره مالی است. گر طی سال مالی افزایش یا کاهش سرمایه رخ داده باشد، برای رعایت عدالت حسابداری باید از متوسط سرمایه استفاده شود تا اثر زمان نیز لحاظ گردد.
- مثال: سرمایه شریک الف ۷۰٪ و شریک ب ۳۰٪ از کل سرمایه است. اگر سود شرکت ۲۰۰ میلیون تومان باشد، ۱۴۰ میلیون به الف و ۶۰ میلیون به ب تعلق میگیرد. مبنای تقسیم صرفاً درصد سرمایه است.
تقسیم سود و زیان به نسبت ثابت بین شرکا
در این روش، سود یا زیان دوره بر اساس نسبتی از پیش تعیین شده میان شرکا توزیع میشود (بدون آنکه الزاما ارتباط مستقیمی با میزان سرمایه هر شریک داشته باشد). این روش در شرکتهایی کاربرد دارد نقش مدیریتی یا تخصصی شرکا اهمیت بیشتری نسبت به آورده مالی دارد، یا زمانی که سرمایهگذاری اولیه تقریبا برابر بوده است.
- مثال: دو شریک توافق کردهاند سود را ۶۰ به ۴۰ تقسیم کنند. اگر سود سال ۱۰۰ میلیون تومان باشد، شریک اول ۶۰ میلیون و شریک دوم ۴۰ میلیون دریافت میکند. میزان سرمایه آنها در این روش تأثیری ندارد.
تخصیص پاداش یا حقوق به برخی شرکا و تقسیم مانده به نسبت ثابت
در این نوع حسابداری شرکتهای تضامنی، ابتدا بخشی از سود بهعنوان حقالزحمه، حقوق یا پاداش به شرکایی که در مدیریت یا عملیات اجرایی نقش فعال دارند اختصاص مییابد و سپس مانده سود بر اساس نسبت توافقی میان تمام شرکا تقسیم میشود. نکته مهم این است که این حقوق یا پاداش، هزینه عملیاتی شرکت محسوب نمیشود بلکه روشی برای تسهیم سود است.
- مثال: سود سال ۱۵۰ میلیون تومان است. طبق توافق، ۳۰ میلیون تومان به شریک مدیر به عنوان پاداش تعلق میگیرد. ۱۲۰ میلیون باقیمانده به نسبت مساوی تقسیم میشود و هر شریک ۶۰ میلیون دریافت میکند.
تخصیص بهره به سرمایه و تقسیم مانده سود به نسبت ثابت
در این روش، ابتدا درصدی به عنوان بهره فرضی سرمایه به هر شریک تعلق میگیرد که در واقع سودی متناسب با سرمایهای که در اختیار شرکت قرار داده است، میباشد. پس از تخصیص بهره سرمایه، باقیمانده سود طبق نسبت توافقی بین شرکا توزیع میشود. اگر سود شرکت برای پوشش بهره توافقشده کافی نباشد، مبلغ تخصیصیافته متناسب با سود واقعی تعدیل خواهد شد.
- مثال: سرمایه الف ۱۰۰ میلیون و ب ۵۰ میلیون تومان است و توافق شده ۱۰٪ بهره به سرمایه تعلق گیرد. ابتدا ۱۰ و ۵ میلیون تومان به عنوان بهره سرمایه تخصیص مییابد. سپس باقیمانده سود به نسبت توافقی بین آنها تقسیم میشود.
جمع بندی
حسابداری شرکتهای تضامنی یکی از مهمترین انواع خدمات حسابداری مالی برای شرکتهایی است که از مجموع چند شریک تشکیل شدهاند. نحوه تقسیم سود و زیان در این شرکتها، انواع حسابها و حتی قوانین حسابداری در آن، متفاوت و کاملا حساستر از سایر خدمات حسابداری شرکتها هستند. گروه محاسب گران فرتاک با تسلط کامل بر روی قوانین و استانداردهای حسابداری شرکتهای تضامنی، بهترین خدمات حسابداری این شرکتها را با تجربه چندین ساله ارائه میکنند.
بدون دیدگاه